बज्राचार्य समाज

 
फणिन्द्ररत्न बज्राचार्य

 
न्ह्यखं :-
                नेपाल मण्डलया नेवाः समुदायय् दुगु थी थी जात मध्यय् बज्राचार्य संस्कार व संस्कृतिं सम्पन्न दगू जात खः । बज्राचार्यतसें पालन यानावयाच्वंगु धर्म महामान व बज्रमान बौद्ध धर्म खः । बज्राचार्यं पुरोहित ज्या पूजा पाठ यानाः जय्मांतय्त बौद्ध धर्मय् न्ह्नाकेयंकेगु यानाच्वंगु खः । बज्राचार्यसें पालन यानावयाच्वंगु धर्म महायान व वज्रमान बौद्ध धर्म खः । स्वयम्भू, विजेश्वरी, वज्रयोगिनी, जनबहाद्यः बुंगदः आदि चैत्य व देव–देवतापिं वज्रयानी तान्त्रिक विधिद्वारा प्रतिष्ठापित यानातःपिं खः । जजमानसें बज्राचार्य तय्त गुरुजु गुभाजु धकाः धायेगु याइ । बज्राचार्यतय् मूल वासस्थान यें यल ख्वप स्वनिगः खः तथापिं बज्राचार्यत नेपाल अधिराज्यया विभिन्न जिल्ला व देश–परदेश थ्यंक नं वना च्वंगु दु ।
 
नेपाःगाःया उत्पत्तिः  :-स्वयम्भू महापुराणकथं नेपाःगाः नागवासदह जुयाच्वंबलय् थुकी बुयावःगु पलेस्वानय् उत्पत्ति जुम्ह स्वयम्भू ज्योतिरूप दर्शन यायेत महाचीनं वःम्ह मञ्जुश्रीनं चोवाहाया ल्वहं तछ्यानाः लःपित छ्वयाःथन मनूत च्वने ज्यूगु बस्ती दयेकल । थःनापं ब्वनाहयापिं मनूतय्त थन हे तोताः धर्माकरयात मञ्जुपटन नगरया जुजु याना थकल । उर्वर भूमि व सुन्दर स्थान जूगुलिं उत्तरपाखें मंगोलियन त व दक्षिणपाखें आर्यत वयाः थन च्वंवल । थुपिं निखलसिगु सम्मिश्रणं ‘नेवाः’ जाति दयावःगु खः धयागु विद्वान्तय् धापू दु ।
 
बज्रयानया उदय :-
                  तिब्बती ग्रन्थय् भगवान बुद्धं बोधिज्ञान प्राप्त याना विज्याये धुंकालि झिंखुगूगु द“य् मद्रासया गुन्टर जिल्लाया धान्यकटक श्रीपर्वतय् मन्त्रयानया धर्मचक्र प्रवर्तन यानाविज्यात धयातःगु दु । सिंहली ग्रन्थय् नं थुकिया बारे च्वयातःगु दु । अतः वज्रयानया जन्मस्थान श्रीपर्वत खः धयागु पुष्टि जू ।
श्री गु≈यसमाज तन्त्रय् वज्रयानया विषयय् च्वयातःगु दु । थ्व न्यागूगु शताब्दियागु धकाः माने यानातःगु ग्रन्थ खः । च्यागूगु शताब्दि थ्यंकाः सिद्धा आचार्यपिसं बज्रयानयात लोकभाषाय् च्वयाः प्रचार यात । थन नेपालय् झिंनिगूगु शताब्दि निसें तिनि बज्रयान दुहां वल धयागु विद्वान्तय्गु विचार दु ।य् प्रचलित वज विषयक ग्रन्थत मध्यय् श्री गु≈यसमाजतन्त्र, श्रीचक्रसंवरतन्त्र, हेवज्रतन्त्र, व संवरोदय तन्त्र आदि खः ।
 
बज्राचार्यया इतिहास :-
                   भारतया गौड देशया जुजु प्रचण्डदेव स्वयम्भू ज्योति रुपया दर्शन यायेत नेपालय् वल । स्वयम्भूया लिसें गु≈येश्वरीया दर्शन यानाः शान्तिश्री नामक ब्रम्हचारी जुयाः वज्रचर्या व्रतय् च्वन । ल्वहं व अधां दनाः स्वयम्भू महा चैत्य दयेकल । उत्पात शान्त याःगुलिं वयागु नां शानित कराचार्य धकाः प्रख्यात जुल । वज्रचर्या व्रत पालन याःम्ह शान्तिकराचार्य न्हापांम्ह बज्राचार्य खः । थ्व ख“ स्वयम्भूपुराणय थथे च्वया तःगु दु –
इहग् मन्त्री महाभिज्ञो बज्राचार्यो महामतिः
समृद्धि सिद्धि सम्पन्नो नभूतो नभविष्यतिः ।। २५ ।।
वज्रयान :-
                   वज्रया अर्थ शून्यता खः । शून्यता ज्ञानयात थुइकाः तदनुसार आचरण यानावनेगु वज्रयान खः । वज्रयानम् मन्त्र व तन्त्रया विशेषता दु । मन्त्र व तन्त्रया ख“ दीक्ष्ाँ मदुपिन्त कने व क्यने योग्य मजू धकाः धया तःगु दु ।
 
वज्राचार्य :-
                झियासमुच्वय ग्रन्थय् वज्राचार्यया व्युत्पत्ति बिया तःगु दु । वज्रया साधारण अर्थ दुकुलुगु, हिलामवनीगु, मस्यनीगु, तमज्याइगु, मिं मनइगु व फुनामवनीगु खः । वज्रया विशेष अर्थ थुजागु गुणं युक्तगु शून्यता खः । शून्यता नैरात्म्य (आत्मा रहित) खः । आर (पाप) यात तापाकाः धर्मया आचरण याकीम्हयात आचार्य धाइ । वज्र (शुन्यता) ज्ञान कनाः पापपाखें तापाक वनेगु ल“ व्यनीम्हयात वज्राचार्य धाइ । न्हापा वज्रज्ञानया आचार्यपिन्त जक वज्राचार्य धाइगु खः । लिपा तिनि वज्राचार्य ख“ग्वः जातकथं चलेगु याःगु खः ।
 
बज्राचार्यया पर्यायवाची शब्दया प्रयोग ः
जात थुइकेत वज्राचार्य शब्द मध्यसे जात थुइकीगु थी थी शब्द छ्यलःतःगु दसु थथ दु –
महावज्राचार्य आनन्द गर्भ १७८
भिक्ष्ँुराचार्य सुवर्णाभद्र्र २६१
वज्रघण्ठधारी भिक्ष्ाँचार्य
गंवहाया वज्राचार्य रत्नदेव ३२७
श्रीयंबु थंधु विहाराधिवासी बज्राचार्य शाक्यभिक्ष्ँु
उदयब्रम्ह थरपाजु ५१८
झ्वालवहारया बज्राचार्य भिक्ष्ँु श्री जयराजजु ५५६
वज्रधराचार्य भिक्ष्ँुश्री मेलजु ६११
गुतबाहाल ७७८
ल्हुगुवाहारया वज्राचार्य हर्षमुनि गुवाहाजु ९५४
धननन्द पविधृक् ९१७
चर्यागीतिकार पवनपति कुलिशाचार्य
तरुमूल महाविहारया वज्रोद्भवाचार्य रत्नभद्र ९३८
पुलांपिं प्रसिद्ध वज्राचार्यपिं –
वाचासिद्धि – सक्क देया ज्ञानाचार्यं माणीशील पर्वतया मरिलिंगय् योग ध्यान यानाः उग्रतारा देवीया दर्शन लासेंलि वाचासिद्धि नामं प्रसिद्ध जुल । वाचासिद्धि व वया काया ज्योतिदेव वज्राचार्यपिसं उग्रतारा खड्गयोगिनी स्थापना यात । थ्वया झय् शंख बांलूगु शंखपुर नगर (सक्व दे) निर्माण जुल)
वन्धुदत्त आचार्य नेपालमण्डलय् वा मवया हाहाकार जुयाच्वंगुलिं ख्वप देशया जुजु नरेन्द्रदेव, ये“ देश तेबहालया आचार्य बन्धुदत्त व यल देशया किसानि रथचक्र भारतया कामरु कामाक्ष्ँय् वनाः राक्षसकुलय् जन्म जूम्ह लोकनाथयात साधना यानाः नेपालय् हयाः जलवृष्टि यात । लोकनाथ बुंगय् च्वनेगु याःगुलिं बुंगम लोकेश्वर नामं प्रख्यात जुल । तेबहाया पाल्हाद्यः नं थुबलय् स्थापना जूगु खः ।
वज्रपाद वज्राचार्य – काभ्रे जिल्लाया पनौतिइ च्वंम्ह वज्रपाद वज्राचार्य ये“य् विष्णुमतिइ जप ध्यान याना च्वंबलय् आकाश मार्गं विद्याधरी देवी वयाः दर्शन बिल । थ्व वज्रपाद वज्राचार्यं तान्त्रिक विधिकथं आकाशयोगिनी विद्याधरीयात उदयगिरि पर्वतय् स्थापना यात । विहार छगू नं दयेकल ।
शाश्वतवज्र वज्राचार्य – मन्त्रसिद्धिमहाविहार (सबल बहाः) या शाश्वतवज्र वज्राचायं कलिगत वर्ष ३८२२ आकाशमार्गं ब्वयावःम्ह महाकालयात साधना यानाः तुनिख्यलय् स्थापना यात । जमलय् लुयावःम्ह जनबहाद्यः (आर्यावलोकितेश्वर) कनकचैत्य महाविहारय् स्थापना यात । जनबहाःद्यःयात मत्स्येन्द्रनाथ धाइ ।
कलिगत वर्ष ३८२५ स शाश्वतवज्र वज्राचार्यं भारतया कामरू कामाक्ष्ाँं साधना यानाहःम्ह नवलिंग भद्रकाली (नःलिंदः) व लु“मधि (भद्रकाली) धकाः प्रसिद्ध जुल । शाश्वतवज्रया सन्तानपिं अद्यापि महाकालया पुजारी व जनबहाद्यः व लु“मधिया गुरुजु जुयाच्वंगु दु । शाश्वतवज्र बज्राचार्यं १७ गू तान्त्रिक सपूm व ५ पु चर्यागीत चिनावंगु दु ।
वाक्वज्र वज्राचार्य – थ“हिति मैचीपुरमहाविहार (क्वाबहाः) या वाक्वज्र वज्राचार्यं काशी देशय् वनाः अन याम्ह महाचैत्य साधनाद्वारा नेपालय् हया थ“हितिलिक्क नःद्यलय् स्थापना यात । काशीं हःगु जुयाः थ्वयात काशीस्वयम्भू धायेगु यात । लिपा तक्ष्ँबहाःयाम्ह समन्तभद्र वज्राचार्यं काशीचैत्यया ल्वहंया मूर्ति लिकयाः धल्खतया मूर्ति तयाः जीर्णोद्वार यात । वाक् वज्र वज्राचार्य रचना याःगु महायानी बौद्ध ग्रन्थ ५ गु  व चर्यागीत ४ पु दुगु जुल ।
परमादिवज्र वज्राचार्य – थ“हिति मैचीपुर महा– विहार (क्वा बहाः) या परमादिवज्र वज्राचार्यं नागार्जुन वनया धिकेपाकुइ योग ध्यान यानाः थ्वया क्वसं गु≈येश्वरी स्थापना यात । थ्वयात फुलवारीया पुलां गु≈येश्वरी धाई । परमादिवज्र वज्राचार्यं ७ पु चर्यागीत चिनाथकूगु दु ।
रत्नवज्र वज्राचार्य – थ“हिति रत्नकेतु महाविहार (झ्वाबहाः) या रत्नवज्र बज्राचार्यं योग साधनाद्वारा रत्नवृष्टिया मुहूर्ता लुइकाः थुगु विहारय् रत्न वा गाकल । रत्न थुनाः चैत्य दयेकल । झ्वाःपाःद्ययात रत्नया तिसांतीका तल । रत्नयागु झ्वाःदुगु विहार जुयाः झ्वालबाहा र धायेगु यात । रत्नवज्र वज्राचार्यद्वारा रचित बौद्ध ग्रन्थ ७ गू व चर्यागीत १६ पु दु ।
सुरतवज्र वज्राचार्य – असन सुरत श्री महाविहार (तक्ष्ँबहाः) याम्ह सुरतवज्र वज्राचार्यं गु≈येश्वरीदेवी साधना याना ऋद्धिसिद्धि प्राप्त यात । भूलश्री महाविहार (भुवहाः) स मूल चैत्य स्थापना यात । वज्रयानया दर्शन दुगु १२ पु चर्यागीत रचना यात । ल्हासा वनाः अनया तोताला लामाजुयात प्रभावित यात । लामाजुं गंक नं नेपाः लिहां वः बलय् जयंवाछली चचा चिनाः हाला दुंत मदयेक हे ब्रम्हा पुत्र नदी पार यानावल । सुरतवज्र वज्राचार्यं ल्हासाय् च्वनाः नेपालय् थःगु छे“ मिं नःगु स्यात धयागु किंवदन्ती दु ।
जीवनचन्द्र वज्राचार्य – सुरतवज्र वज्राचार्यया काय ने.सं. ६११ स ख्वपदेशया जुजु राय मल्लं सःतूगु लिं थःगु आगमय् च्वंम्ह वज्रदेवी ज्वनाः ख्वपय् चतुर्वर्ण महाविहार दयेकाः अन हे च्वनेगु यात । जीवचन्द्र वज्राचार्यं ३ पु चर्यागीत चिनाथकूगु दु ।
लीलावज्र वज्राचार्य – लायकू तरुमूल महाविहार (सिखोंमूबहाः) या लीलावज्र वज्राचार्यं ये“देया जुजु लक्ष्मी नरसिंह मल्लया पर्यायय् काष्ठमण्डप दयेकल । नापं सिल्यंसतः, सिखो“मूबहाः व चैत्य नं दयेकल । थ“हितिया तग्वःगु चैत्य लीलावज्र वज्राचार्यं दयेकूगु खः । धाइ । काष्ठमण्डप शब्द पाखें थौंकन्हय्या काठमाडौं शब्द दुगु खः । लीलावज्र वज्राचार्यया रचना बौद्ध ग्रन्थ २ गू व चर्यागीत ३ पु दु ।
जामन  गुभाजु – झःने मणिसिंह महाविहार (मुसुंबहा) या मञ्जुवज्र वज्राचार्यया कुनां जामनः गुभाजु खः । जामनः गुमाजुं तान्त्रिक विद्याद्वारा भुतिसलय् इन्द्र जाल कानाच्वंम्ह चटकीयात निष्फल यानाविया थःगु विद्याया चमत्कार क्यन धयातःगु दु । मञ्जुवज्र वज्राचार्यया रचना ग्रन्च ३ गू व चर्यागीत छ पु दु ।
 
बसोबास :-
 
बज्रँचार्यतय्गु मुख्य बसोवास ये“, किपू, सक्क, यल थिमि व ख्वप खः । थन च्वंपिं वज्राचार्यत समय समयय् स्वनिगलं पिहां वनाः भोजपुर, चैनपुर, धनकुटा, धरान, हेटौंडा, वीरगञ्ज, पोखरा, तानसेन, बुटवल, नारायणघाट व नेपाल अधिराज्यया मेमेगु जिल्लाय् नं वना च्वनाच्वंगु दु । थ्वया अतिरिक्त अमेरिकाय् वनाच्वंपिं वज्राचार्यत नं गुलिखे दयेधुंकल । बज्राचार्यत थःगु विहारं पिने न्≈याथाय् वंसां च्वंसां थःगु हे विहारय् वयाः चूडाकर्म याः वयाच्वंगु दु । पुइ“ आचागू देआचागू थें जागु जन्मय् छकः पाःलाः वइगु गुथि पाः फयेत थःगु कुलछे“य् वयाच्वंगु दु ।

जनसंख्या ः
 
च्वय् उल्लेख जूगु फुक थासय् च्वंपिं वज्राचार्य तय्गु जनसंख्या कायेगु ज्या मजूनि ।
वज्राचार्यत चूडाकर्म यायेधुनेव संघय् दुथ्वाइ । फुक विहारयागु संघयात सवंसंघ धाइ । थःथःगु विहारया थकालियात चक्रेश्वर धाई । चक्रेशवर मध्वय् थकालिम्हयात मूल चक्रेश्वर धाइ । कान्तिपुरया प्यंगू पुइ“ भिंmच्यागू विहारया संघल्याः थथे दु –
 
थःनेपुइ“ दथुपुइ“
१. झ्वाबहाः १९४ ५. तक्ष्ँबहाः १६६
२. झ्वाबहाः १२८ ६. इतुंबहाः ४४
३. ध्वाकाबहाः ६४ ७. जनबहाः ५६
४. गंबहाः २५ ८. मूबहाः १४४  ४११ ९. मखंबहाः १९९  लायकू पुइ“ १०. सबलवहाः १७३   १२. सिखोंमू बहाः ३२० ११. तेबहाः २२   झ्वःनेपुइ“ ८०४
१३. ओमवहाः १७० १६. मीखाबहाः २३  १४. इकुबहाः ८५ १७. मुसुंवहाः (क) १११   १५. लगंबहाः ११० १८. मुसुंबहाः (ख) ३०   ५३९
सर्वसंघ ल्याः १८५७     मिसात व मचात (अंदाजी) ३०००      ये“देया बज्राचार्य मिल्पाः ४८५७
 
भाषाः
बज्राचार्यतसें ल्हाइगु भाय् मेपिसं ल्हाइगु भाय् स्वयाः छुं भति पाः । साधारण भाषाय् नये–त्वने, वये–वने, च्वने–धाये, न, त्व“, वा, हु“, च्व“, व मान तयेबलय् भपादिये, त्वनादिये, झाये–झाये, च्वनादिये–धया दिये, उजं दयेके धाइ । वज्राचार्यतय् थःथः ख“ ल्हाइ बलय् व उमित जय्मांत व मेपिसं धाइबलय् मपा बिज्याये, त्वनाबिज्याये, बिज्याये, भपा बिज्याहु“, विज्याहु“, धयाविज्याहु“, उजं दयेका विज्याहु“, धायेगु याइ ।
 
शिक्ष्ाँः
बज्राचार्यपिनिगु ज्या पूजा पाठ यायेगु जूगुलिं प्रजातन्त्र न्≈यः वज्राचार्यपिन्त मचांनिसें देवनागरीलिसें प्रचलित नेपाललिपि, कर्मकाण्ड, चचा आदि अििनवार्यरूपं स्वनेगु याइ । गुलिं वज्राचार्यपिसं संस्कृत भाषाया अध्ययन यानाः पण्डित जुयाः बाखंकने फयेकइ । गुलिस्यां ज्योतिष वैद्यक या अध्ययन याइ ।
प्रजातन्त्रलिपा पूजा पाठया ज्यां जक जीवन निर्वाह मजूगुलिं श्री ५ या सरकारया शिक्ष्ाँ प्रणाली अनुसार शिक्षा बीगु यात । डाक्टर, इञ्जिनियर, प्रोफेसर, प्रशासक जूपिं वज्राचार्यपिं दत । मिसातय्त समान शिक्ष्ाँ बीगु यात ।
 
पेशा ः
बज्राचार्यतय्गु पेशा जय्मांतय् थाय् पूजा पाठ यानाः दान दक्ष्ँिणा कयाः जीवन निर्वाह यायेगु खः । उलिं जक मगाःगुलिं न्हापा बु“ज्या याःपिं नं वज्राचार्यपिं दु । गुलिस्यां संस्कृत भाषा ब्वनाः पण्डित जुयाः थाय् थासय् बाखं कनेगु याइ । मःभ्व“तय् संस्कृत व नेपाल भाषाया सपूm च्वयेगु ज्या नं याइ । व्यापार यायेमत्यः धकाःमयाः । छापाखाना वसेंलि ल्हातं सपूm च्वयेगु ज्या दित । छापा खानाय् वनाः प्रेस मजदूरया ज्या यायेगु यात ।
वज्राचार्यतसें १९९० साल तः भुखाया लिपा सरकारी जागीर नयेगु व प्राइभेट जागीर नयेगु नं यानाहल । निजामती सेवाय् सचिव तक सेवा याःपिं दत । प्राविधिक सेवाय् डाक्टर, इन्जिनियर, फरेष्टर, प्राध्यापक, न्यायाधीश, विशेषज्ञ आदि ज्या याःपिं दत । वज्राचार्यत राजनीति पार्टीइ ज्या संपिं मदुगुलिं सांसद व मन्त्री जूपिं वज्राचार्य खने मदुनि ।
 
आर्थिक स्थिति ः
पूजा पाठ यानाः दान दक्ष्ँिणाद्वारा जीवन निर्वाह याये माःगुलिं वज्राचार्यतय्गु आर्थिक स्थिति निम्न व मध्य वर्ग च्वय् थहां वने मफु । आः थौंकन्हय् उच्चशिक्ष्ाँ हासिल यानाः प्रशासन व प्राविधिक क्ष्ँेत्रय् ज्या यानाः आर्थिक स्थिति सीमित व्यक्तितय् विस्तारं सुधार जूगु खनेदु ।
 
पूजा–क्रिया ः
बज्राचार्यतय् मूल ज्या पूजा पाठ यायेगु खः । थ्व पूजा ज्या थःपिंथाय् यायेगु व पिने यायेगु छुं भचा पाः । उकिं वज्राचार्यतय् थःपिंथाय् याइगु पूजा–क्रियाया छुं नां थन न्≈यब्वये ।
१. जातकर्म (मचाबूब्यंके)
२. नामाकरण (नांछुये)
३. अन्नप्राशन (मचाजंको)
४. चूडाकर्म (बदेयाये)
५. वेलविवाह (इहीयाये)
६. बा¥हा तये (कुमारी पूजा)
७. न्हिकं बिये (पञ्चाभिषेक)
८. पाणिग्रहण (बिहायाये)
९. दीक्ष्ाँ (देखाविये)
१०. भीमरथारोहण (ज्याजंको)
११. प्रेतपिण्ड (लिझ्वयां)
१२. ग्वासगं
१३. घःसू (गृहशुद्धि)
१४. निमो (लोकोत्तरपिण्ड)
१५. लय्र्पा (मासपिण्ड)
१६. स्वला (भिमासिक पिण्ड)
१७. खुला (षाण्मासिक पिण्ड)
१८. दकिला (वार्षिक)
१९. लीन पिण्ड
२०. षोडश पिण्ड
साधारण पूजा बाहेक बज्राचार्य जजमान तय् यायेमाःगु विशेषपूजाया नां थथे दु –
१. बुस“खा (क्ष्ँौरकर्म)
२. मेखरा बन्धन (कय्तापुजा)
३. हारती बलि (छाहायेके)
४. देगुपुजा
५. चापुजा (रात्रिपूजा)
६. छे“बौ बिये (बलिपूजा)
७. सप्रविधानुरपूजा (सत्वपुजा)
८. महादीप पूजा (महादी ध्वयेके)
९. थाकुलि लुये (स्थविराभिषेक)
१०. अष्टमी व्रत (आर्यावलोकितेश्वया)
११. तृतीयाव्रत (वसुन्धराया)
१२. पञ्चदान
१३. सम्यक् महादान
१४. ओहला
१५. चीभादयेके
१६. द्यः प्रतिष्ठा
 
विहार :- (बाहा–बही)
           बज्रँचार्यत न्हापा थःथःगु विहारय् च्वनीगु खः । विहारय् थायु मगासेंलि पिने पिने वनाः च्वंवनेगु यात । विहारय् दैनिक पाठ पूजा जुइ । विहारय् मचातय्त आखः ब्वंकेगु याइ । पूजाविधि, चर्यागीत, चर्यानृत्य, पञ्चताल आदि स्वनेगु थाय् विहार हे खः । जय्मांतय् न्यनेमाःगु ख“ विहारय् वनाः न्यं वनी । विहारय् धर्मदेशना याइ । थौंकन्हय् विहारया थुजागु ज्याख“ लुप्तप्राय जुइ धुंकल ।वहारया स्वरूप व अवस्था नं स्यना वना च्वंगु दु ।
द्यःपाःलाः (पुजारी)
वज्राचार्यतसें थाय् थाय्या देव देवीपिनि द्यःपाःलाः (पुजारी) जुयाः द्यःयात नित्यपुजा यायेगु व बिचाः संचाः यागेगु ज्या यानावया च्वंगु दु ।
देवता (द्यः) द्यःपाःवा नित्यपूजा
१. स्वयम्भूया महामञ्जुश्री ओंवहाया वज्राचार्यपिं
२. नःझ्वाः भैरव भैरवी झ्वाबहाया वज्राचार्यपि
३. गोरखा मनकामना झ्वाबहाया वज्राचार्यपिं
४. कालभैरव, ये“ लाय्कू मखंबहाःया बज्राचार्यपिंं
५. शोभाभगवती, विष्णुमती मखंबहाःया बज्राचार्यपिंं
६. पलांचोक भगवती मखंबहाःया बज्राचार्यपिंं
७. इन्द्रायणी (लुति), विष्णुती क्वाबहाया वज्राचार्यपि
८. महाकाल, तुनिख्वः सबलबहाःया वज्राचार्यपि
९. पालाहाद्यः तेबहा तेबहाःया वज्राचार्यपि
१०. गु≈येश्वरी पूmलवारी ओमबहाया वज्राचार्यपि
जात्रा :-
बजाचार्यपिसं ब्वतिं कायेमाःगु जात्रा थथे दु –
१. इन्द्रजात्रा :-   य“द्याःया कुमारी जात्राबलय् सिखोंमवहा व सबलवहाःया वज्राचार्यपिं पञ्चबुद्ध जुयाः वनी ।
 
२. फुसिंख्य :-     फुसिंखेल मनमयजुया जात्राय् झ्वावहा व झ्वावहायापिं वज्राचार्यपिसं होम याइ । जात्राय् ब्वतिकाइ ।
 
३. चकंद्य:-       थवहीया चकंद्यः (चंक्रमदेव) या जात्राय् क्वावहा, झ्वाबहा, ध्वाकाबहा, व गंबहाया वज्राचार्य पिसं चकंद्यः ज्वनेगु चकंद्यः क्वबीगु याइ ।
 
४. लु“मधि :-      पाहांचःर्हेबलय् सबलबहाया बज्राचार्य पिसं लुमधि अजिमाया न्≈यःने तःधंगु जज्ञ याइ ।
 
५. खड्गसिद्धि :-  झिंनिद“य् छक्वः जुइगु लु“मधि भद्रकाली व पचली भैरवया गंप्याखंया भैरव व श्री ५ महाराजाधिराजया खड्ग सबलबहाया बज्राचार्य स्वस्तिवाचा ब्वनाः हिलेगु याइ ।
 
संस्कार – विधिव्यवहार :-
 
                  वज्राचार्यतय् मचा बुयाः मचाबू व्यंकुसेंनिसें सी धुंकाः तक याइगु क्रियायात संस्कार क्रिया धाइ थ्वयात चल्ती भाषाय् विधि व्यवहार धाइ । नेवाःत पुक्कस्पा विधि व्यवहार आःथें याना ज्वःला । थथे खयाः नं वज्राचार्यतय् संस्कार यœति धुं धुं याःगु व धुं भति अप्वःगु नं दु ।
 
१. मचाबू ब्यंके (जातकर्म, घृत मधुप्राशनव नामाकरण) :- बज्राचार्यतय् नःलि मचा बुइबलय् खुन्हु दयेकाः व थ्वया लिपा प्यन्हु दयेका मचाबू ब्यंकेगु याइ । मचा व मांयात म्वःल्हुकेधुंकाः लसकुस यानाः गुरुजुया कलश पूजा यानाच्वंथाय् छसिलिक्क तइ । गुरुमण्डल घलं दंकइ । ओंगलसि हलय् च्वंगु पञ्चामृत मचायात फायेकइ । थुकियात घृतमधुप्राशन धाइ । जनानक्षत्र अनुसार नां छुइ । थुकियात नामाकरण धाइ । मचायात प्वाकलं फिकाः लु“यागु वहःयागु अंगू न्≈याकइ । थ्व फुक झियायात जातकर्म धाइ ।
 
२. मचा जंक (अन्नप्राशन) :- कायमचा ६ वा ८ ला, म्हयामचा ५ वा ७ ला दयेका मचायात शुभ मुहुर्तय् जा नकेगु यात अन्नप्राशन धाइ । मचायात सिपतिंचाय् च्वंगु फलाभिषेक, बिया, जंक लंतपुलि, रक्ष्ाँमा लःल्हाजाः पुंकइ । देताय् वापाद्यःने चा, अप्पा, कलम, कापी, कैंची, ज्यामः, तिसा तयाः मचायात काये कइ । मचां छु ल्यायाकाल वया भविष्य उकिं सी दइ धायेगु चलन दु । न्हाय्पनय् लु“या चाः, गःपतय् रक्ष्ाँमाः तुतिइ वहःया कल्ली तिसां तीकइ । झिंनिता घासा दुगु थाय्भु पञ्चग्रास यानाः मचायात नकइ । थुगु लसताय् थःथिति पिन्त भ्वय् सः तइ ।
 
३. चूडाकर्म :- वज्राचार्यतये मिजंमचातय्त थःगु विहारय् आंग्सा खाकाः, ≈याउ“गु चीवर पुंकाः न्हाय्पनय् प“यती, ल्हातय् तो न्≈याकाः, सुता क्वखायेकाः गुलुपाः सिसलाकु लःल्हाना बढे धुयेगु याइ । थ्वयात आंग्सा त्वाल्हाःगुलिं चूडाकर्म, चीवर पुंकूगुलिं प्रव्रज्या संवर व श्रामणोरक क्रिया धाइ । मल्लकालय् भिक्षु जुइ मदयेका ब्यूगुलिं ४ न्हु चीवर पुंकाः श्रामणेर यायेगु यानातःगु खः । चीवर तोते धुनेव बज्राचार्याभिक काइ । अले गुरुजु जुयाः गं थानाः पुज्याये जिल ।
 
४. बेलविवाह (इही) :- मिसामचातय्त इही परसि लः ल्हानाः ब्यायात कन्या दान बीगुयात इही धाइ । थ्व मिसामचा तय्त परसि सी माल धकाः धायेत यानातःगु क्रिया खः ।
 
५. बा¥हा तये :- इही याये धुंम्ह मिसामचायात १२ न्हु तक सुर्यः व सुं मिजंत मक्यंसे कोथाय् कुनाः मिसातसें पालन यायेमाःगु ज्याख“ स्यने कनेया लिसें यौन शिक्ष्ाँ बीगु याइ । १२ न्हु दुखुन्हु सूर्य दर्शन बियाः कुमारीपुजा याके छ्वइ ।
 
६. व्या“हा (पाणिग्रहण) :- थःगु विहारय् होमादि कर्म पुजा यानाः कायमचां भौमचाया ल्हाः ज्वनाः वयात थःम्ह धर्मपत्नी जुल धकाः द्यःपिनि न्≈यःने च्वना स्वीकार यायेगु क्रियायात पाणिग्रहण धाइ । निम्हसितं अष्टमंगल या प्रसाद बिइ । चरुजा नकइ । भिमण्डल चाःहुइकइ ।
तःता व्यञ्जन दुगु थाय्भुइ निम्हसित नं पञ्चवायु शोधन याना थायेभु नकइ । फुकीतय्त ग्वय्काः भूनकाः न्हुम्ह भौमचा थःपिनि फुकिजय् दुथ्याकेगु याइ ।
 
७. स“प्पाके (वेणीवन्धन) :- भौमचायात काय् मचाम्हं न्यागः सपः हिंका श्रंगार यायेगु थ्व ज्याझ्वःखः । भौमचा देयाय् तयाः थःगु चिप भौमचायात नकाः आः छ थ्व छे“या स्वाः न्याःम्ह जःजुल धकाः यायेगु क्रिया खः । नापं फुकीत नं थ्व जाभू भ्वजय् झ्वः छु काः थ्व भौमचा जात मिले जूम्ह खः धकाः क्वःछियेगु नं थ्व ज्याझ्वःया छुमां खः ।
 
९. वंजला (वनजात्रा) :- थःथः इष्ट देवताया न्≈यःने भौमचाया सिंच्वय् च्वसिन्हः छायेकाः भौमचायात सदाया लागी थःम्ह सहधर्मिणी जुल धकाः यायेगु धार्मिक झिया खः ।
 
१०. रद्याः स्वये :- भौमचाया बौम्हं सिसाबुसा मरिचरि वसः तिसा तयाः बियाछ्वयागु प्यन्हु दयेकाः थःथितिपिं सकल मुनाः थः म्≈यायमचाया रद्याः स्वःवइ । म्हयामचायात थःछे“य् ब्वनायंकइ ।
 
११. दुचायेके :- जिलाजंयात थःगु छे“य् ब्वनाः थःपिनि कुलदेवता इष्टदेवतायात ग्वय् छायेकाः थःपिसं नं ग्वय् कयाः म्≈याय्मचा व भौमचा नापं तयाः भ्वय् नकाः म्≈यायमचायात बिदा बियाः जिलाजंलिसें छ्वयाबिइ ।
 
१२. न्हिकं बिये :- इही याये धुंम्ह मिसामचायात गुरुमांजुं मन्त्रदान बीगु पूजायात न्हिकं बीगु धाइ ।

१३. देखा (दीक्ष्ाँ) – बदे छुये धुंकुम्ह व न्हिकं काये धुंकूम्हयात देखा बिइ । मिजंपित गुरुजुं व मिसापिन्त गुरुमांजुं मन्त्र न्यंकइ । म्वानाच्वंतलेयात थ्व न्हिकं याना च्वनेमाः । सित कि थ्व न्हिकं गुरुजु व गुरुमांजुयात लित तयेमाः । थथे देखा कयातःपिं मिजं मिसात मेगु देखा, अहोरात्र, पञ्चायनी, चक्रपूजा आदि वज्रयानया ततःधंगु पूजा स्वयेत व पूजाय् च्वनेत योग्य जुइ ।
 
१४. ज्याजंको (भीमरथारोहण) :- मिजं वा मिसा ७७ द“ दत कि उमि काय् छय्पिंसं शुभ मुहूर्तय् जंको पूजा क्रिया यानाः कर्म खंकइ । भाःतम्हलिसें जंको यायेत ७७ द“ दयेका च्वनेम्वाः जंक्व याःम्हयात पञ्चरक्ष्ाँ भगवती पिं व नवग्रहपिनिगु दान याके बिइ । थःगुरुजुयात नसा, त्व“सा पु“सा, तिसा, छे“, बु“ सहित गच्छेअनुसार दान याइ । प्यचाः धःचा, वाउ“पिंसल, अष्टमंगल, चतुर्महाराज दुगु सि“यागु खतय् तयाः देचाः हुयेका रथजात्रा याइ ।

१५. सिथं यंके :- छे“या परिवार सित कि कपालय् सिन्हः व जातः, म्हुतुइ लु“ व खे“ तयाः कायम्हं दुखापिखां तियाः कूतालय् तयाः सीबाजं थाकाः काहापुइका सिथं यंकइ । देखा दुम्ह जुल धाःसा कपालय् योमू तिकइ । दिपया सिपय् पूर्वपाखे छ्वोंलाकाः लिक्कक्रिया (प्रेतपिण्ड) यानाः मि तइ । सीम्हया मिं नःगु साहा साहाया क्व“य् मिलाचाय सुनानं मथीक छे“य् हइ । थ्व यात अस्ति धाइ । सीम्ह तयाः जीर्ण जुयाः ल्यंगु हेंग्वाःया म्ह ज्यानाः सी मुकइ । न्हापा पुलुपुलुं सीम्हया वसःयागु ३ पु महादीप दयेका च्याकाः यंकेगु दुवातय् दुवातय् क्वताः थायेगु, भुजं नं पुलु तुझाय् फिपू, अवीर, ताय् आखे दक्षिणा तयाः ल“य् थाय् थासय् तया यंकइ । थ्वयात बापां दायेकेगु धाइ ।
१६. मन्दः च्वयेगु :- सिनाः स्वन्हु दुकुन्हु दुर्गतिपरिशोधनया थीथी रंगया पोतासं मण्डल च्वइ । थ्व मण्डल व सीम्ह या अस्ति तयाः पूजा याइ । थुगु पूजा गुरुजु व म्≈यायमचां याइ ।
 
१७. अस्ति सिले :- सिनाः न्यान्हु दुकुन्हु म्≈यायमचां पञ्चसु सुगन्ध तयाः अस्ति सिलेगु पूजा याइ ।
 
१८. घःसू (गृहशुद्धि) :- सिनाः न्≈यन्हु दुकुन्हु मण्डल विसर्जन यानाः खुसिइ चुइके छ्वइ । म्≈यायमचातसें न्≈य्नुमा तइ । छे“या जःपिं खुसिइ वनाः दू ब्यंका वइ । थःगु विहारय् वा छे“क्वय् ग्वासगं काइ । होम यानाः छे“ शुद्ध याइ ।
 
१९. निमो – दःसूया कन्हय्कुन्हु लोकोत्तर पिण्ड (जाप्पं) थइ  । अले माःमाःथाय् पूजा वने जिइ ।
 
२०. उत्क्रान्ति :- छेंया हाम सित धाःसा खतय् तयाः तयाः सिथं यंकेगु जुल धाःसा सीम्हयात वज्रासनय् फेतुकइ । उत्क्रान्तिया योग कयातःम्ह वज्राचार्य गुरुजुं थःगु आयु सीम्हयात तयाः उत्क्रान्तिया गु≈यपूजा याइ । पूजा सिधयेवं गुरुजुं थःगु आयु थःत तुं लित काइ । जंकोया खः वा थुजागु खः मदुसा खाइबःसिमा सि“ यागु खः दयेकाः सीम्ह थुकिइ फेतुका सिथंयंकइ । ल“ शुद्ध यायेत कुंधाः लः द्याः हायेका यंकइ । दियय् होमया पुजा यानाः सीम्हयात खतय् तुं तयाः उनाछ्वइ, मिसाम्ह जुल धाःसा पूजा सिधयेकाः ग्वतुकाः कूतालय् तयाः सिथं यंकइ ।
मितःम्ह किरिया च्वनाः दशपिण्ड थइ । स्वलाया दुने लक्ष्य चैत्य थाइ । न्यागू मन्दः च्वइ । लय् लय्पतिकं झिंनिगू तीर्थय् वनाः अस्ति तयाः चीभाः दयेकाः मासिक पिण्ड थइ । स्वला, खुला, दकिलाया चर्यागीत हालाः जायागु लोकोत्तर पिण्ड थइ ।
दकिला सिधयेव नागार्जुनया जामाच्व, च्वचि, सिपूचा, नमोबुद्ध वनाः पञ्चरत्न चुं अवीर ल्वाका छ्वाना अस्ति चुं यानाः आकाशय् ब्वयेके छ्वइ । थन पिण्डदान बिइ । सीगु निद“दत कि निद“या तिथि याइ । निदंनिसें याइगु श्राद्ध यात तिथि धाइ ।
 
२१. किला (लीनपिण्ड) :-
                     थ्व सीम्हयात बौ बाज्या तपा बाज्या पिंके लीन यानाः मुक्ति बीगु श्राद्ध क्रिया खः । किलाया पूजाय् यज्ञ याये धुांः लौकिक पिण्ड थयाः लीन क्रिया याइ । थ्वया लिपा लोकोत्तर पिण्ड थयाः चर्यागीत  हाली । अन्त्यय् शेषबलि याना सिधयेकइ ।
२२. थायपा लुये (स्थविराभिषेक) :-
                  विहारया थाय्पा सित कि वया क्वसं च्वंम्ह थाय्पा जुइ । थायपाया झमय् च्वनेत न्हापां आसन त्यलेमाः । आसन त्यले धुनेव थःगु लागाया थाय्पा गणय् दुथ्याइ । अले फछिं फक्वं याकनं थायपा लुयाः स्थविराभिषेक कायेमाः । थथे अभिषेक काये धुनेव विहारया चक्रेश्वर जुइ । चक्रेश्वरं विहारया नेतृत्व याइ । थाय्पा जुल कि पन्चदानया कायाबलय् थायपा तपुलिं (उधांतपुलिं) पुयाः छयं कुयाःवनेमाः । थायापा सित कि छचं कुइकाः सिथं यंकइ । थायया यात जंको यात धाःसा छत्रं कुइकाः जक्व खः साली ।
 
 

ताजा अपडेट

भक्तपुर ≫ बोडे | ठिमी

काठमाडौं ≫ जमल

ललितपुर ≫ पाटन

    

 
 
 
 

सम्पर्क
E mail : chanyo.info@gmail.com
  


 

१. अमात्य २.भडेल ३. देवज्ञ ४. द्वा ५. जोन्छे ६.खोंजु ७.मानन्धर ८.नकर्मी ९.प्रधान १०.राजोपाध्याय११.शिल्पकार १२.थकूलवाट १३.अवाले,अवाल१४.भजु १५. दलि १६. फैजु १७. जोशी १८.खोेसिं १९.मास्के २०.नापित २१.प्रधाना्ड २२.शर्मा २३.शिवाचार्य २४.थान्जु २५. बदगामी २६. भौमिखा २७.डंगोल २८.गाइजु २९. जुवाल ३०.कोजु ३१.माथेमा ३२.नेमकुल ३३.प्रजापति ३४.राजथला ३५.सुवाल ३६. तुुइतुइ ३७ .बैदार ३८.भोछिभोय३९. देउला ४०.गोंगल ४१. कक्षपति ४२.ख्वाउजु ४३.मूल ४४.न्याछ्यो ४५.पुजारी ४६. रामुदामु ४७. सिंह,सिं ४८.तुलाधर ४९ .बैद्य ५०.भुजु ५१.धाख्वा ५२. र्खाली ५३. कंसाकार ५४.लाभाजु ५५.मुलेपति ५६.न्याइच्याई ५७.पुतवार ५८.रंजितकार ५९.स्थापित ६०.उदास ६१ .बजिमय ६२.बिजूक्छे ६३.धौबन्जा ६४.गोसाई ६५.कारञ्जित ६६.लाकौल ६७.मुल्मी ६८.वन्त ६९.रघुवंशी ७०.राया ७१.श्रेष्ठ ७२.गजनथछें ७३. बज्राचार्य ७४ .बुद्धाचार्य ७५. धौभडेल ७६.गोसली ७७.कर्माचार्य ७८. लाखे ७९.मुनाकर्मी ८०.पाछै ८१.रजक ८२.साहूखल ८३. तमी ८४.उलक ८५ .बलामी ८६. ब्यांजु ८७. धौजल्य ८८.गुरुवाचार्य८९.कसजु ९०.लिगल ९१.मुनंनकर्मी ९२.पहरी ९३.राजवंशी ९४.शैजु ९५.तमोट ९६ .बनेपाली ९७. चक्रधर ९८. धवा ९९. ग्वंग १००. कायस्थ१०१.मधिकर्मी १०२.मुनिकार १०३.पलाञ्चोके१०४.राजभण्डारी१०५.साखः १०६.ताम्राकार १०७ .बनिया १०८. चाकुबजी१०९.ध्वंजु ११०. हाच्छेथु १११. खड्गी ११२.महर्जन ११३.मुस्याचु ११४.पालिखे ११५.राचल ११६.शाही ११७.तण्डुकार ११८.बासुकला ११९. चित्रकार१२०. दिपकार१२१. हाडा १२२ .खें १२३.मालाकार,माली१२४.नायजु १२५.पात्रवंश १२६.राजकर्णिकार१२७.शाक्य १२८.तौजल्य १२९. बाती १३०. चुके १३१. दुवाल १३२. हेंजु १३३. खिचाजु १३४.मल्ल १३५.नगरकोटी १३६.पिया १३७.राजलवट १३८.शिख्राकार १३९.थैव